MSMPress

 

 این ولایت ها که شامل بلخ، فاریاب، سر پل، جوزجان، سمنگان، تخار، بدخشان، کندز و بغلان می باشند، بیشترینه محل سکونت اقوام تاجیک، ازبیک، می باشد و در برخی از مناطقی این ولایت ها، اقوام پشتون و هزاره زیست دارند. 

از سوی دیگر این ولایت ها با آنکه از امنیت خوبی بر خوردار بودند؛ ولی باز سازی و نو سازی در آن ها کمتر به چشم می خورد و مردم این ولایت ها از وضعیت راضی نیستند.

ولایت های شمال و شمال شرقی افغانستان، با کشور های پاکستان، چین، تاجیکستان و ازبکستان مرز مشترک دارند. البته مرز پاکستان و چین در ولایت بدخشان،  با قرار گرفتن سلسله کوه های هندوکش و پامیر، تردد میان شهروندان  دو سوی مرز را دشوار ساخته است مگر تردد مردمان دو سوی مرز  میان تاجیکستان و ازبکستان "کشور های نزدیک به روسیه"  با این ولایت ها، از فراز رود آمو با پل های متعدد که ساخته شده است، به سهولت انجام می شود. 

 همسایگی این ولایت ها با کشور های همسو با روسیه و حضور امریکا در افغانستان از یک سو و جدال های گروه های سیاسی موجود در محل از سوی دیگر، با ضعف های دولت افغانستان یکجا شده وضعیت امنیتی نه چندان پایدار این ولایت هارا، هر از گاهی بدتر می سازد. 

سال های کشمکش های گروه های سیاسی و در گیری های گروهی در این ولایت ها، هنوز در اذهان مردم و طرف داران این گروه ها باقی است و هر آن  در چهره های متفاوت ظاهر شده وضعیت امنیتی این مناطق را متشنج می سازد.

در گیری های گروه جنرال عبدالرشید دوستم، رهبر حزب جنبش ملی و محمد محقق رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان با عطا محمد نور فرمانده پیشین جمعیت اسلامی در بلخ که اکنون بر سکان قدرت محلی شمال تکیه زده است، پیش از حضور طالبان در شمال و پس از حضور آن ها -در دوران حکومت حامد کرزی- در اذهان همه باقی است. 

در کنار این سه قدرت محلی، نیروهای حزب اسلامی به رهبری گلب الدین حکمتیار، هم هر ازگاهی وارد در گیری هایی با این سه گروه به ویژه عطا محمد نور شده بود.

جمعه خان همدرد عضو پیشین حزب اسلامی، حال مشاور حامد کرزی و والی پکتیا، در سال های 1386 و 1387 در سمنگان و بغلان متهم به ایجاد تنش و در گیری با نیرو های طرف دار دوستم و عطا محمد نور والی بلخ شد که در سال 1387 در زمان سمتش در پست ولایت جوزجان که با تظاهرات مردم رو به رو شد. این رخداد هشت کشته در پی داشت و همین مسئله سبب شد که دیگر آقای همدرد به جوز جان نرود، این بود که حامد کرزی اورا به عنوان والی پکتیا تعیین نمود.

تقابل منافع قدرت های جهان در افغانستان و هم جواری این ولایت ها باکشور های زیر نفوذ روسیه، در کنار دشمنی های گروهی مسلط در منطقه، آهسته آهسته از وقوع ناامنی و درگیری  در شمال هشدار می دهد و این فرایند مردم شمال را از وقوع هر نوع درگیری و گسترش آن از یک ولایت به دیگر ولایت، نگران ساخته است. 

غلام یحیا مرد 47 ساله از باشندگان ولایت سمنگان می گوید: "مردم به فکر خریدن سلاح و تجهیزات نظامی هستند، چون به تأمین امنیت از سوی نیروهای امنیتی اعتماد ندارند و می ترسند که اگر درگیری های محلی ایجاد شود، بتوانند از خود دفاع کنند." او اضافه می کند: "رقابت های گروهی در حال گسترش است و وضعیت در شمال در حال نا آرام شدن است و ما مردم از این حالت نگران هستیم."

همچنان رییس امنیت ملی یکی از این ولایت ها که از ذکر نامش خود داری نمود، می گوید: "ما اسنادی زیادی به دست آورده ایم که نشان دهنده ی تلاش های فراوان برای نا امن سازی شمال می باشند." او می گوید که توزیع اسلحه در میان مردم، افزایش نفوذ طالبان در این ولایت ها و نیز دامن زدن به رقابت هایی گروهی میان گروه های که در گذشته با هم مشکل داشتند، همه مواریدی است که به صورت سازمان یافته عمل می کنند و می خواهند ولایت های شمال نا آرام شود.

این مقام امنیتی در کنار سازمان های استخباراتی منطقه، دست برخی از حلقات حکومتی را در نا امنسازی شمال دخیل دانسته می گوید: "متأسفانه در افغانستان برخی از افراد حاکم دولتی، به خاطر منافع گروهی و قومی خود و همچنان به خاطر عقده هایشان، نه تنها که خواهان امنیت در کشور نیستند، مناطق نا امن را نیز می خواهند نا امن بسازند."

گفته های این مقام امنیتی، نیز با گفته های عطا محمد نور والی بلخ که در جریان انتخابات ریاست جمهوری برخی از حلقات حکومتی به ویژه حنیف اتمر، وزیر کنار رفته ی امور داخله را متهم به نا امن سازی شمال کرده بود، یکی اند.

اما دلیل برخی از افراد حکومتی و وزیر داخله که آقای نور آن ها را متهم به نا امن سازی شمال می کند، چه می تواند باشد؟ آن ها از نا امن سازی شمال، چه سودی به دست می آورند؟

دکتر محی الدین مهدی، فعال سیاسی و از منتقدان حکومت می گوید: "از آغاز حاکمیت حامد کرزی در افغانستان، حرکت های به خاطر استیلای قومی به چشم خورد  که این حرکت ها از طرف تیم خاص و حلقه ی اطراف رییس جمهور، در تبانی با تکنوکرات های از غرب برگشته انجام شد. ما شاهد بودیم که جنگ های فراوانی به حمایت این گروه ها بر پا شد، همه شاهد هستند زمانی که محمد اسماعیل خان، به عنوان والی هرات بود، در آن زمان گروه های علیه او در هرات بسیج ساخته شد که منجر به کشته شدن میرویس صادق، پسراسماعیل خان و برون ساختن او از هرات شد. همین طور این افراد تلاش کردند در گیری های میان دوستم و عطا و جمعه خان و دوستم، صورت گیرد. این گروه هاکه متأسفانه به شدت نگاه قومی به مسایل سیاسی دارند، از قدرت گیری عطا در شمال و آرامی این ولایت ها راضی نیستند و تلاش صورت می گیرد، تا نا آرامی های جنوب به شمال کشانده شود. 

چون امروز جامعه ی جهانی درک نموده است که طالبان و حزب اسلامی، به عنوان عوامل مورد حمایت بیشتر در جنوب، سبب نا امنی می شوند. اینجاست که این حلقه ی خاص برای نشان دادن نا امنی به عنوان مشکل سراسری، تلاش می کنند مناطق دیگر را نیز نا امن بسازند. از سوی این تیم،  طالبان را همان طور که در مانی فیست های خود نوشته اند، حامی قدرت قومی خود می پندارند. "

آقای مهدی در این مورد به مقاله های نشر شده در دهه ی نود از انورالحق احدی وزیر مالیه ی پیشین در امریکا، که زیر نام "زوال پشتون ها" نگاشته شده بود اشاره می نماید. در آن مقاله از قول آقای احدی تذکر رفته است که باید طالبان به عنوان جنبش حافظ اقتدار قوم پشتون، حمایت شوند.

مسئله ی دیگر در شمال، در کنار گفته های آقای مهدی و ضعف نیرو های امنیتی، نگرانی مردم از باوری است که در میان این مردم به وجود آمده است. مردم از دو باره برگشتن طالبان به قدرت و برخورد طالبان در زمان حاکمیتشان بر این مردم، در هراس هستند. همین گونه برخی به این باور هستند که هر منطقه ی که نا آرام باشد، توجه بیشتر برای باز سازی آن منطقه می شود و کشت مواد مخدر هم صورت می گیرد؛ اما مناطق شمال که امنیت بهتری در این 9 سال داشت، کمترین توجه در امر باز سازی آن شده است.

این نگرانی خود به باور صیف الدین کریمی معلم یکی از لیسه های مزار شریف، به  نا امنی ها و بی اعتمادی میان اقوام در این مناطق کمک کرده است. او می گوید: "دولت افغانستان به همه مردم افغانستان نگاه برابر ندارد، کوشش صورت می گیرد که طالبان را دو باره به قدرت برگردانند و هرکسی که مخالف آمدن طالبان به قدرت باشد، با او مخالفت صورت می گیرد، ما خواهان صلح هستیم؛ اما طالبان با قتل های که مردم مارا کردند و حتا باغ و مزارع مارا آتش زدند، چگونه می توان اعتماد کرد که این بار در صلح با ما زندگی می کنند." 

اکنون کنار رفتن حنیف اتمر وزیر داخله که متهم به مسلح سازی برخی از گروه ها در شمال بود، از یک سو و رفتن امرالله صالح کسی که مخالف رهایی طالبان و خواهان برخورد جدی با تروریستان بود، از سوی دیگر، مسئل ی نا امنی در شمال را رنگ تازه بخشیده است.

هارون میر آگاه مسایل سیاسی، درا ین مورد باور مند است که با رفتن آقای صالح از پست امنیت ملی که شناخت خوب از وضعیت کشور داشت، گروه های تخریب کار در شمال فعال شده، امکان نا امنی های در ولایت های شمالی می رود.

ولایت های شمال و شمال شرقی، ولایت های هستند که از میان نیروهای ائتلاف بین المللی جنگ با تروریزم، عمدتا نیروهای آلمانی، در آن ها مستقر هستند.

همچان امنیت در شمال، برای تجهیز و تمویل نیروه های ناتو- امریکا، در افغانستان، اهمیت حیاتی دارد. پس از نا امن شدن شاهراه شرق و انتقال مواد لوژستیکی ناتو از مسیر پاکستان، انتقال مواد لوژستیکی ناتو- امریکا، از مسیر روسیه که از شمال به مرکز می رسد، راه درست برای تمویل ناتو انتخاب شد. حالا نا امن شدن این منطقه، نه  تنها برای مردم این مناطق خبر ناخوش است، بلکه مأموریت جنگ با تروریزم امریکا و ناتو را، نیز به مخاطره می کشد.

در روز های گذشته، در گیری های مسلحانه در مسیر کندز تخار و کندز بغلان، روزهنگام  واقع شد که سبب کشته و زخمی شدن مردم و نیروهای امنیتی شد.

حفیظ الله فرزان، که از بدخشان به تازکی به کابل آمده می گوید که موتر حامل ما در منطقه ی علی آباد کندز- بغلان، دو ساعت به خاطر درگیری طالبان با نیروهای دولتی و خارجی، متوقف شده بود و راکت اندازی که از سوی طالبان پرتاب شد، در چند متری موتر ما برخورد نمود.

این درگیری ها، همزمان در پیوند به عملیات تصفیوی نیروهای ارتش افغانستان در بغلان صورت گرفت که مراد علی مراد، فرمانده ی قول اردوی شاهین، در یک نشست خبری گفت: "برخی مقام های دولتی شورشیان را در شمال حمایت و تقویت می کنند. او گفت این مقامات در صورتی که اگر به کار خود ادامه دهند، نام هایشان افشا می شود."

همچنان از نشانه های نا امنی در شمال، اظهارات این هفته ی  جنرال خلیل بختیار فرمانده پولیس مرزی شمال بود که گفت: "اگر به تأمین امنیت در شمال توجه نشود، باند های مافیا و طالبان، این مناطق نسبتا آرام را نا امن می سازند."

این اظهارات و نگرانی ها، هنگامی صورت می گیرد که افغانستان جرگه ی مشورتی صلح را پشت سرگذاشته و  برای برگزاری نشست جهانی کابل که قرار است نمایندگان همه کشور های کمک کننده در آن شرکت نمایند،آماده می شود؛ اما این سوال هنوز باقی است که آیا این نشست مانند چندین نشست جهانی و داخلی که برای حل مشکل افغانستان، برگزار شده بود، راهکار عملی برای رهای مردم از مشکلات موجود دریافت می کند یا نه؟

همان طور که دیده شد، جرگه ی مشورتی صلح برگزار شد و برای راضی ساختن طالبان برای مصالحه، خواستار رها سازی زندانی های این گروه از بند وخارج سازی نام رهبرانشان از فهرست سیاه شورای امنیت شد؛ ولی تا هنوز کوچکترین تغییری در دست کشیدن طالبان از جنگ نیاورده است و با گذشت هر روز اراده ی طالبان برای جنگیدن در برابر نیروهای دولتی و بین المللی، بیشتر و بیشتر می شود.

اعدام یک کودک هفت ساله به جرم جاسوسی از سوی این گروه، در هلمند و حمله ی انتحاری به یک محفل عروسی در قندهار که سبب مرگ و زخمی شدن بیش از صد تن شد، واکنش طالبان در یک هفته پس از جرگه ی مشورتی صلح، بوده است.

 

برگرفته: www.afghanistanvotes.com